PMS vs PMDD ต่างกันอย่างไร

Answer-first:
PMS และ PMDD ไม่เหมือนกัน แม้ทั้งสองภาวะจะเกิดในช่วงก่อนมีประจำเดือน แต่ PMDD เป็นภาวะที่รุนแรงกว่า มีผลต่อการทำงาน ความสัมพันธ์ และคุณภาพชีวิตอย่างชัดเจน ขณะที่ PMS มักอยู่ในระดับ mild–moderate และไม่เกิด functional impairment เด่นชัด

1️⃣ PMS คืออะไร

PMS หรือ Premenstrual Syndrome คือกลุ่มอาการที่เกิดในช่วง luteal phase และมักดีขึ้นหลังมีประจำเดือน

อาการที่พบบ่อย ได้แก่

• หงุดหงิด
• ท้องอืด
• ปวดศีรษะ
• อยากของหวาน
• อารมณ์ไวขึ้น

โดยทั่วไป PMS มักอยู่ในระดับ mild–moderate และไม่ก่อให้เกิด functional impairment ชัดเจน

2️⃣ PMDD คืออะไร

PMDD หรือ Premenstrual Dysphoric Disorder เป็น severe form ของ premenstrual mood disorder และถูกจัดอยู่ใน DSM-5

อาการหลักมักรวมถึงอย่างน้อยหนึ่งในนี้

• depressed mood
• marked irritability
• anxiety สูง
• emotional lability

พร้อมกับอาการอื่นร่วมจนครบเกณฑ์ และมีผลต่อการใช้ชีวิตหรือความสัมพันธ์อย่างชัดเจน

3️⃣ การวินิจฉัย PMDD ต้องทำอย่างไร

การประเมิน PMDD ไม่สามารถใช้เพียงความรู้สึกย้อนหลังครั้งเดียวได้

สิ่งสำคัญคือ

• ต้องมี symptom tracking แบบ prospective
• อย่างน้อย 2 รอบเดือน
• อาการต้องเด่นในช่วง luteal phase
• ดีขึ้นหลังมีประจำเดือน

4️⃣ กลไกทางชีววิทยา

ทั้ง PMS และ PMDD ไม่ได้เกิดจากฮอร์โมนสูงเกินไป แต่เกี่ยวข้องกับ brain sensitivity ต่อการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน

กลไกหลัก ได้แก่

• estrogen fluctuation → serotonin modulation
• progesterone withdrawal → GABA receptor sensitivity change

ใน PMDD มีข้อมูลสนับสนุนว่าความไวต่อ allopregnanolone สูงผิดปกติ และอาจมี amygdala reactivity เพิ่มขึ้น

5️⃣ Gut–Brain Axis เกี่ยวข้องแค่ไหน

Gut–brain axis อาจมีบทบาทต่อ

• stress responsiveness
• immune signaling
• systemic inflammatory tone

แต่ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานว่าภาวะ dysbiosis เป็นสาเหตุหลักของ PMDD

ดังนั้น gut เป็น modulatory system มากกว่าตัววินิจฉัยหลัก

6️⃣ การรักษา

PMS

• sleep optimization
• exercise
• stress management
• behavioral consistency

PMDD

• SSRIs มักเป็น first-line treatment
• บางรายอาจใช้ hormonal modulation
• ควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์

Key Takeaways

FAQ

PMS กับ PMDD ต่างกันอย่างไร

PMS มักมีอาการระดับเล็กถึงปานกลาง ส่วน PMDD รุนแรงกว่าและส่งผลต่อการใช้ชีวิตอย่างชัดเจน

PMDD วินิจฉัยอย่างไร

ต้องติดตามอาการอย่างน้อย 2 รอบเดือน และอาการต้องเด่นเฉพาะช่วง luteal phase แล้วดีขึ้นหลังมีประจำเดือน

PMDD เกิดจากฮอร์โมนสูงเกินหรือไม่

ไม่ใช่ PMDD เกี่ยวข้องกับความไวของสมองต่อการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนมากกว่า

บทความที่ควรอ่านต่อ

• อารมณ์แกว่งกับ Gut–Brain Axis
• รอบเดือนกับความอยากหวาน
• ก่อนมีประจำเดือนท้องอืด: เกิดจาก Progesterone หรือ Dysbiosis?
• สิวช่วงรอบเดือนกับ gut–inflammation

Hospital Authority

เขียนโดย: Medical Content Team, KMB Hospital

ทบทวนโดย: Clinical Governance Committee, KMB Hospital

เผยแพร่: 27 มีนาคม 2569

อัปเดตล่าสุด: 27 มีนาคม 2569

References

• Gordon JL et al. The neurobiology of premenstrual dysphoric disorder. Lancet Psychiatry. 2021.
• Schiller CE et al. Reproductive steroid regulation of mood and behavior. Nat Rev Endocrinol. 2020.
• Bäckström T et al. Allopregnanolone and mood disorders. Neuropharmacology. 2021.
• American Psychiatric Association. DSM-5-TR. 2022.
• Yonkers KA, Simoni MK. Premenstrual disorders. Lancet. 2020.
• Freeman EW. Therapeutic management of PMS and PMDD. Expert Opin Pharmacother. 2021.